Sự tích câu ca dao công anh bắt tép nuôi cò

Công anh bắt tép nuôi cò

Công anh bắt tép nuôi cò
Cò ăn, cò béo, cò dò lên cây.

Đây là câu ca dao rất nổi tiếng của Việt Nam, ngụ ý ám chỉ một việc làm vô ích, nhưng chưa hẳn ai trong chúng ta cũng biết sự tích của câu ca dao này.

Xưa có một anh nông dân nghèo lắm. Ruộng có ít, anh cày cấy không đủ ăn. Hàng ngày anh phải vào rừng kiếm thêm củi về bán. Anh không có búa chặt những cây gỗ to, chỉ biết lượm những cành khô bó lại mang về.

Một buổi chiều gần tối, anh đang mải miết bó củi khô, bỗng có tiếng xào xạc trên đầu. Ngẩng lên anh thấy một đàn quạ đang phá tổ chim. Một con chim con rơi xuống bên cạnh. Nó không đứng lên được, giơ hai cánh ra chới với như cầu cứu. Anh nông dân thương hại con chim nhỏ, lấy lá khô quây thành cái tổ trên bó củi của mình, bỏ chim vào đó mang về.

Đến nhà, xếp củi xong, anh vội vàng đặt chim vào ổ rơm. Thấy chim cứ run lên, anh chắc nó đói lắm. Nếu không xảy ra tai nạn thì bây giờ mẹ nó đã cho nó ăn rồi. Anh lấy cái niêu nhỏ nấu cơm chiều. Nấu xong, anh xới vài hạt cho chim.

Nhưng con chim con chưa biết há miệng. Anh phải gỡ mỏ nó ra để cho cơm vào. Chim không muốn ăn. Nó sẽ lắc cái mỏ, hạt cơm văng ra ngoài. Cứ như vậy, nó lắc đầu từ chối. Lâu lắm nó mới chịu nuốt mấy hạt. Anh nông dân đã yên lòng, lấy ít rơm nhẹ phủ lên mình cho nó ấm. Ăn cơm xong, anh ngủ cạnh con chim.

Chim con là một con cò, được anh nông dân chăm chút, chim càng ngày càng lớn. Chiều chiều khi anh nông dân gánh củi về, nó đứng lên vẫy cánh đón mừng. Anh lại cho nó ăn cơm và nằm ngủ bên cạnh.

Một hôm, con cò không chịu ăn cơm, nó nói với anh:

– Anh nông dân ơi! Nhà anh nghèo thế, nuôi tôi mãi thì lấy gạo đâu?

Anh nông dân đáp:

– Nhà nghèo thật, nhưng cò ăn hết là bao!

– Nhưng rồi lớn lên, tôi ăn nhiều nữa chứ? Từ giờ tôi không ăn cơm của anh nữa đâu. Tôi biết đi rồi, tôi sẽ kiếm lấy cái ăn.

Và con cò dạo quanh nhà bắt ruồi ăn. Nó không muốn phiền anh nông dân nữa.

Tuy thế, anh nông dân vẫn không yên lòng. Anh sợ nó ăn ruồi mãi sẽ gầy và chết mất. Nghe người ta bảo cò thích ăn tép, mỗi ngày ở đồng về, anh lại bắt một nhúm tép cho cò. Cò con ngày càng lớn lên, cánh lông đầy đủ.

Công anh bắt tép nuôi cò

Công anh bắt tép nuôi cò

Một buổi sáng, cò ra cửa bắt ruồi. Có một đàn cò trắng bay qua. Cò con nghển cổ nhìn theo mãi. Anh nông dân thấy vậy bảo cò:

– Nếu cò đủ lông cánh rồi thì bay đi với chúng bạn. Tôi không giữ đâu.

Cò con nói:

– Tôi muốn đi lắm, nhưng sợ anh ở một mình buồn, tôi không nỡ.

Nhưng rồi sáng nào đàn cò cũng bay qua. Cò con cứ đứng trông theo. Một hôm, cò định bay đi thật. Trước khi đi, cò nói với anh nông dân:

– Tôi không biết lấy gì đền ơn anh. Nhưng tôi không quên anh đâu.

Từ hôm cò con bay vào rừng, anh nông dân buồn lắm. Chiều chiều gánh củi về, anh thấy văng vắng trong nhà. Nhiều lúc anh nhớ cò, đứng ngẩn người ra. Làng xóm đặt câu hát giễu anh:

Công anh bắt tép nuôi cò
Cò ăn, cò béo, cò dò lên cây.

Thực ra, anh nông dân không tiếc công nuôi cò. Anh chỉ nhớ nó. Anh nhớ con vật bé nhỏ, hiền lành đã làm bạn với anh trong bao nhiêu ngày.

Và cò con cũng không quên anh. Nó giữ lời hứa. Ngày ngày nó rủ bạn bay về cánh đồng thăm anh, thăm đồng lúa anh cày cấy. Cò lội xuống nước, mò tôm tép ăn, nhưng không hề ăn của anh nông dân một bông lúa nào.

Cho đến nay loài cò vẫn là loài chim có ích. Nó là người bạn của đồng quê. Anh nông dân không buồn nữa. Buổi chiều, sau một ngày lao động mệt nhọc, nhìn cánh đồng bát ngát, anh vui vẻ hát một mình:

Yêu quê, yêu nhất cành đồng
Yêu đàn cò trắng sang sông chiều chiều.

 

Xem thêm truyện cái cò đi đón cơn mưa